
مشتری فروشگاه اینترنتی کالا را لمس نمیکند؛ هر چه دربارهی آن میداند از نام، عکس، مشخصات و توضیحات صفحهی محصول میآید. اگر این اطلاعات ناقص یا متناقض باشد، یا خرید انجام نمیشود یا کالایی میرسد که با انتظار مشتری فرق دارد. شناسنامه محصول برای تأمینکننده یعنی همهی اطلاعات لازم دربارهی هر قلم کالا، یک بار و درست، در یک قالب ثابت جمع شود تا هر فروشگاهی بتواند بدون حدس و پرسوجوی تکراری آن را معرفی کند.
در مقالهی چگونه تامین کننده شویم ساختن برگهی اطلاعات محصول یکی از قدمهای آمادگی بود. این راهنما همان قدم را باز میکند: شناسنامه محصول چه فیلدهایی دارد، نام و توضیحات را چطور بنویسید، کد SKU را چطور بسازید، تنوعهای رنگ و سایز را چطور ثبت کنید، عکس و جدول سایز چه شرایطی دارد و فایل نهایی را به چه شکلی تحویل دهید.
شناسنامه محصول چیست و چرا تأمینکننده به آن نیاز دارد؟
شناسنامه محصول مجموعهای از مشخصات توصیفی یک کالاست، مثل نوع، جنس، رنگ، ابعاد، وزن، مدل، تولیدکننده و کاربرد، که آن کالا را بیابهام از کالاهای دیگر جدا میکند. در تجارت آنلاین، همین مجموعه پایهی صفحهی محصول، فایل قیمت، فایل موجودی و برچسب ارسال است. وقتی چند فروشگاه کالای یک تأمینکننده را عرضه میکنند، شناسنامه محصول زبان مشترک همهی آنهاست.
نبودن شناسنامه محصول معمولاً اینطور خودش را نشان میدهد:
- پرسشهای تکراری: هر فروشگاه جداگانه جنس، ابعاد یا سایز را میپرسد و جوابها هر بار کمی فرق دارد.
- صفحههای متناقض: یک کالا در دو فروشگاه با دو نام و دو مشخصات متفاوت دیده میشود.
- خطای سفارش: وقتی رنگها و سایزها کد جدا ندارند، سفارش «پیراهن آبی» به جای سایز درست، با سایز دیگری ارسال میشود.
- کندی معرفی کالای تازه: هر محصول جدید با چند روز رفتوبرگشت پیام وارد فروشگاه میشود.
در مقالهی همکاری با تولید کننده اشاره شد که ارائهی ضعیف محصول در فضای آنلاین یکی از گرههای فروش تولیدکنندههاست. بخش بزرگی از این گره پیش از عکاسی و طراحی صفحه، در همین اطلاعات پایه باز میشود.
شناسنامه محصول با شناسه کالا و بارکد چه فرقی دارد؟
سه اصطلاح نزدیک به هم معمولاً با هم قاطی میشوند:
- شناسنامه محصول (در معنای این راهنما): فایل اطلاعات توصیفی کالا که خودتان برای معرفی و فروش آن آماده میکنید.
- شناسنامه کالا و شناسه کالا (در معنای مقرراتی): در آییننامه اجرایی شناسههای کالا و رهگیری کالا، شناسنامه کالا مجموعهی عناصر توصیفی کالا تعریف شده و شناسه کالا شناسهی یکتای همین مجموعه است. ثبت آن در سامانهی رسمی انجام میشود و برای برخی گروههای کالایی الزام دارد.
- GTIN و بارکد: شمارهی جهانی شناسایی کالا که سازمان GS1 استاندارد آن را تعریف کرده و معمولاً به شکل بارکد روی بسته چاپ میشود.
فایل شناسنامهای که برای فروشگاهها آماده میکنید جای شناسهی رسمی را نمیگیرد. اگر کالای شما شناسه کالا یا بارکد معتبر دارد، آن را در ستون جداگانهای بیاورید. اگر نمیدانید کالایتان مشمول شناسه کالاست یا نه، از مرجع رسمی همان گروه کالایی بپرسید و حدس نزنید. هیچوقت هم بارکد یا شناسهای را که مطمئن نیستید متعلق به همین کالاست وارد نکنید؛ راهنمای مشخصات دادهی محصول گوگل هم صریحاً میگوید GTIN را فقط وقتی وارد کنید که از درستیاش مطمئناید و آن را حدس نزنید یا نسازید.
فیلدهای شناسنامه محصول؛ چه اطلاعاتی لازم است؟
فیلدهای شناسنامه را میشود در پنج گروه دید. بعضی فیلدها برای همهی کالاها لازم است و بعضی فقط برای دستههای خاص:

| گروه | فیلدها | نکته |
|---|---|---|
| شناسایی | کد SKU، کد گروه (کالای مادر)، نام کالا، برند، شناسه کالا یا بارکد در صورت وجود | کد هر قلم یکتا باشد و بعد از ثبت عوض نشود |
| توصیف | دستهبندی، توضیح کوتاه، توضیحات کامل، جنس و مواد، کاربرد، کشور سازنده | فقط چیزی را بنویسید که میتوانید پایش بایستید |
| تنوع | رنگ، سایز، مدل یا هر ویژگی دیگری که قلمها را از هم جدا میکند | هر ترکیب رنگ و سایز یک ردیف و یک کد جدا |
| ارسال | ابعاد و وزن خود کالا، ابعاد و وزن بستهبندیشده، شکستنی بودن یا شرایط خاص نگهداری | وزن و ابعاد را اندازه بگیرید، نه تخمین |
| محتوا | عکسها، ویدئو، جدول سایز، دفترچه یا راهنمای استفاده، اجازهی استفاده از محتوا | نام فایل عکسها با کد SKU شروع شود |
قیمت و موجودی را بهتر است در شناسنامه ثابت نکنید. این دو عدد مدام تغییر میکنند و جایشان در فایل قیمت و فایل موجودی است که با همان کد SKU به شناسنامه وصل میشوند. روش نگهداشتن موجودی درست را در راهنمای مدیریت موجودی کالا ببینید.
نام کالا را چطور بنویسید؟
نام کالا اولین چیزی است که مشتری در فهرست محصولات و نتایج جستوجو میبیند. نام خوب میگوید این کالا دقیقاً چیست. یک الگوی ساده که برای بیشتر کالاها کار میکند:
نوع کالا + برند یا مدل + ویژگی اصلی (جنس، کاربرد یا اندازه) + تنوع در صورت نیاز
برای نمونه «پیراهن مردانه نخی آستینبلند مدل ۱۰۴۲» از «پیراهن شیک جدید» خیلی گویاتر است. چند قاعدهی کمکی:
- عبارتهای تبلیغاتی مثل «فروش ویژه»، «ارسال رایگان» یا «بینظیر» را در نام نیاورید. راهنمای دادهی محصول گوگل هم متن تبلیغاتی و حروف بزرگ نمایشی را در عنوان کالا نمیپذیرد و میخواهد ویژگیهای متمایزکننده مثل رنگ یا سایز در عنوان باشد.
- یک کالا را همهجا با یک نام معرفی کنید: در شناسنامه، فایل قیمت، فاکتور و پیامها.
- ادعایی را که نمیتوانید ثابت کنید، مثل «اصل»، «درجه یک» یا «ضدآب»، در نام نگذارید. اگر کالا ویژگی خاصی دارد، آن را با مشخصات قابلبررسی در توضیحات بیاورید.
- نام بازاری یا اسم داخلی کارگاه را میتوانید در ستون جداگانه نگه دارید، ولی نام اصلی کالا باید برای مشتری ناآشنا هم قابلفهم باشد.
توضیحات و مشخصات فنی محصول
توضیحات محصول باید به سؤالهایی جواب بدهد که مشتری پیش از خرید میپرسد. ترتیب پیشنهادی:
- توضیح کوتاه: در دو سه جمله بگویید کالا چیست، برای چه کسی یا چه کاری است و مهمترین ویژگیاش کدام است.
- مشخصات فنی محصول: فهرستی از ویژگیهای اندازهپذیر و بیابهام، مثل جنس، ابعاد، وزن، ظرفیت، ولتاژ یا تعداد اجزا، هر کدام با واحد اندازهگیری.
- نحوهی استفاده و نگهداری: شستوشو، شرایط نگهداری، هشدارهای ایمنی یا محدودیتهای استفاده.
- محتویات بسته: دقیقاً چه چیزهایی داخل بسته است؛ مثلاً کالا، شارژر، دفترچه یا قطعات یدک.
- گارانتی یا شرایط خاص: اگر هست، دقیق و مکتوب؛ اگر نیست، همین را صریح بنویسید.
راهنمای گوگل برای توضیحات محصول یک اصل ساده دارد که برای هر فروشگاهی کاربرد دارد: توضیحات فقط دربارهی خود کالا باشد و لینک فروشگاه، اطلاعات فروش، مقایسه با رقبا یا معرفی کالاهای دیگر در آن نیاید. واحدها را یکدست کنید؛ اگر ابعاد یک کالا را به سانتیمتر نوشتهاید، همه را به سانتیمتر بنویسید. عددی را هم که دقیقاً نمیدانید با «حدوداً» پر نکنید؛ یک بار اندازه بگیرید و ثبت کنید.
کد SKU چیست و چطور آن را بسازیم؟
SKU مخفف Stock Keeping Unit است؛ کدی داخلی که خود شما به هر قلم کالا میدهید تا در سفارش، انبار، قیمت و موجودی، همه دقیقاً دربارهی یک کالا حرف بزنند. برخلاف بارکد و شناسه کالا، SKU را جایی ثبت نمیکنید و قالب آن را خودتان تعیین میکنید. اهمیتش در این است که در بیشتر سیستمهای فروش آنلاین کلید اصلی کالاست؛ برای نمونه در راهنمای مدیریت محصولات ووکامرس هر تنوع کالای متغیر میتواند قیمت، SKU و موجودی مخصوص خودش را داشته باشد، و راهنمای دادهی محصول گوگل هم پیشنهاد میکند تا جای ممکن از SKU بهعنوان شناسهی کالا استفاده شود و این شناسه هنگام بهروزرسانی تغییر نکند.

یک روش ساده این است که کد از چند بخش ثابت ساخته شود؛ مثلاً گروه کالا، شمارهی مدل، رنگ و سایز. در این الگو کد «PR-1042-BL-M» یعنی پیراهن، مدل ۱۰۴۲، رنگ آبی، سایز M، و «PR-1042» کد گروه یا کالای مادر است که همهی رنگها و سایزهای این مدل را کنار هم نگه میدارد. قاعدههایی که کد را در طول زمان قابلاعتماد نگه میدارد:
- یکتا و دائمی: هر قلم یک کد؛ کدی که یک بار استفاده شده، حتی اگر کالا تولید نشود، به کالای دیگری داده نشود.
- بدون اطلاعات متغیر: قیمت، موجودی، نام خریدار یا هر چیزی که عوض میشود در کد نیاید.
- ترتیب ثابت بخشها: اگر قرار است گروه، مدل، رنگ و سایز بیاید، همیشه با همین ترتیب و با یک جداکننده مثل خط تیره.
- حروف و اعداد ساده: حروف لاتین بزرگ و اعداد، بدون فاصله و علامتهای خاص؛ حروفی را که با عدد اشتباه گرفته میشوند، مثل O و صفر یا I و یک، تا جای ممکن کنار بگذارید.
- کوتاه و خوانا: کدی که روی برچسب و برگهی بستهبندی هم سریع خوانده شود.
اگر کالایتان بارکد یا GTIN دارد، باز هم SKU داخلی نگه دارید و هر دو را در ستونهای جدا ثبت کنید. بارکد شمارهی جهانی کالاست و SKU زبان داخلی شما با فروشگاهها؛ یکی جای دیگری را نمیگیرد.
تنوعها: رنگ، سایز و مدل
در شناسنامه محصول، کالایی که در چند رنگ یا سایز تولید میشود یک کالای مادر و چند قلم فرزند دارد. اطلاعات مشترک مثل جنس، توضیحات و جدول سایز یک بار برای کالای مادر نوشته میشود و هر ترکیب رنگ و سایز، یک ردیف با کد SKU، موجودی و در صورت تفاوت، عکس مخصوص خودش دارد. این ساختار با بیشتر فروشگاهسازها و فایلهای ورود گروهی کالا همخوان است و جلوی رایجترین خطای سفارش، یعنی ارسال رنگ یا سایز اشتباه، را میگیرد.
نام رنگها را یکدست نگه دارید. اگر یک رنگ را یک جا «سرمهای» و جای دیگر «آبی تیره» بنویسید، فروشگاه نمیفهمد این دو یکیاند. یک فهرست ثابت از نام رنگها و سایزهای مجاز بسازید و همهی ردیفها را با همان فهرست پر کنید.
شناسنامه محصول لباس و جدول سایز
در پوشاک، انتخاب سایز مهمترین تصمیم مشتری است و حرف S و M و L بهتنهایی کافی نیست، چون سایزبندی تولیدیها با هم یکی نیست. شناسنامه محصول لباس علاوه بر فیلدهای عمومی اینها را لازم دارد:
- جدول سایز با اندازهی خود لباس: برای هر سایز، اندازههایی مثل عرض سینه، قد لباس، قد آستین یا دور کمر را روی خود لباس اندازه بگیرید و با واحد سانتیمتر بنویسید.
- روش اندازهگیری: یک بار بنویسید هر عدد چطور اندازه گرفته شده، مثلاً لباس روی سطح صاف و عرض سینه از زیر حلقهی آستین. بدون این توضیح، عددها برای مشتری قابلمقایسه نیست.
- جنس و ترکیب پارچه: همان چیزی که روی اتیکت لباس آمده؛ اگر اتیکت ترکیب پارچه را ندارد، چیزی را حدس نزنید.
- فرم و قالب: جذب، معمولی یا گشاد بودن لباس، و اگر عکس با مدل گرفته شده، قد مدل و سایزی که پوشیده است.
- راهنمای شستوشو و نگهداری: دما، اتو و نکتههای خاص پارچه.
جدول سایز را یک بار برای هر قالب بسازید، نه برای هر رنگ. اگر چند مدل با یک الگو دوخته میشوند، یک جدول مشترک با نام مشخص کافی است و در شناسنامهی هر مدل به آن ارجاع میدهید.
عکس و محتوای محصول؛ چه چیزی تحویل دهید؟
عکس محصول بخشی از شناسنامه است، نه کاری جدا از آن. برای هر کالای مادر یک مجموعهی ثابت عکس آماده کنید:
- عکس اصلی: کل کالا، روی زمینهی ساده و روشن، با نور یکنواخت و رنگ واقعی.
- زاویههای دیگر: پشت، کنار و هر نمایی که مشتری در فروشگاه حضوری برای دیدنش کالا را میچرخاند.
- جزئیات: بافت پارچه، دوخت، جنس سطح، اتصالها، برچسبها و دکمهها.
- اندازه و کاربرد: عکسی که اندازهی واقعی کالا را کنار یک چیز آشنا یا در حال استفاده نشان دهد.
- هر رنگ جدا: اگر کالا چند رنگ دارد، دستکم یک عکس از هر رنگ.
راهنمای دادهی محصول گوگل برای عکس اصلی شرطهایی دارد که برای هر فروشگاهی معیار خوبی است: عکس باید کالا را دقیق نشان دهد، متن تبلیغاتی، واترمارک و حاشیه نداشته باشد و عکس کوچک بزرگنماییشده نباشد. در عکسهای تکمیلی میشود کالا را در حال استفاده یا در صحنه نشان داد. فایلها را با کد SKU نامگذاری کنید، مثل PR-1042-BL-01، تا معلوم باشد هر عکس مال کدام قلم است.
موضوع دیگری که کمتر به آن توجه میشود، حق استفاده از محتواست. عکسها و متنهایی را بفرستید که مال خودتان است یا اجازهی استفادهاش را دارید. عکسی که از سایت یا صفحهی کس دیگری برداشته شده، حتی اگر همان کالا باشد، مشکلساز است. اگر عکاس بیرونی برایتان عکس گرفته، از پیش روشن کنید که میتوانید آن را در اختیار فروشگاههای همکار بگذارید. همین محتوای آماده را میتوانید در کانالهای دیگر هم استفاده کنید؛ مقایسهی این کانالها را در فروش اینترنتی بدون سایت آوردهایم.
نمونه فرم شناسنامه محصول در اکسل
برای بیشتر تأمینکنندهها یک فایل اکسل یا شیت اشتراکی کافی است، به شرطی که ساختارش ثابت باشد. این ستونها نقطهی شروع خوبی است و هر ردیف یک قلم، یعنی یک ترکیب رنگ و سایز، است:
| ستون | نمونهی مقدار | توضیح |
|---|---|---|
| کد SKU | PR-1042-BL-M | یکتا برای هر قلم |
| کد گروه (کالای مادر) | PR-1042 | برای همهی رنگها و سایزهای یک مدل یکسان |
| نام کالا | پیراهن مردانه نخی آستینبلند مدل ۱۰۴۲ | طبق الگوی نامگذاری |
| رنگ / سایز | آبی / M | از فهرست ثابت رنگها و سایزها |
| جنس و مشخصات | نخ پنبه، یقهی ایستاده، دکمهدار | فقط مشخصات قابلبررسی |
| وزن و ابعاد بستهبندیشده | با واحد گرم و سانتیمتر | اندازهگیریشده، نه تخمینی |
| بارکد یا شناسه کالا | در صورت وجود | حدس نزنید؛ اگر ندارید خالی بماند |
| نام فایل عکسها | PR-1042-BL-01 تا PR-1042-BL-04 | با کد SKU شروع شود |
| تاریخ آخرین تغییر | تاریخ ویرایش ردیف | تا معلوم باشد کدام اطلاعات تازه است |
چند پیشنهاد برای اینکه فایل قابلاستفاده بماند:
- واحدها را در عنوان ستون بنویسید، مثلاً «وزن (گرم)»، تا در خانهها فقط عدد بیاید.
- برای ستونهایی مثل رنگ، سایز و دستهبندی، فهرست کشویی بگذارید تا مقدار تکراری با املای متفاوت وارد نشود.
- یک برگهی «راهنما» در همان فایل بگذارید که معنی هر ستون و روش اندازهگیری را توضیح دهد.
- وقتی اطلاعاتی را تغییر میدهید، تاریخ تغییر را ثبت کنید و به فروشگاههای همکار خبر بدهید که کدام ردیفها عوض شده است.
ابعاد و وزن بستهبندیشده در این فایل همان عددی است که برای انتخاب بسته و حامل لازم دارید؛ جزئیات انتخاب بسته را در راهنمای بسته بندی مرسولات پستی نوشتهایم.
پیش از ارسال شناسنامه محصول، اینها را چک کنید
- هر ردیف کد SKU یکتا دارد و هیچ کدی تکراری نیست.
- نام کالا در شناسنامه، فایل قیمت و برچسب انبار یکی است.
- همهی رنگها و سایزها از فهرست ثابت آمدهاند و املای یکسان دارند.
- ابعاد و وزن واقعاً اندازهگیری شده و واحدشان مشخص است.
- برای هر رنگ دستکم یک عکس هست و نام فایل عکسها با کد SKU جور است.
- در نام و توضیحات، ادعای اثباتنشده یا متن تبلیغاتی نیست.
- جدول سایز و روش اندازهگیری برای پوشاک و کفش آماده است.
- حق استفاده از عکسها و متنها روشن است.
شناسنامه محصول در همکاری با دپتا
دپتا (داده پردازان تجارت آذری) یک اکوسیستم تجارت دیجیتال است که فروشگاههای آنلاین با هویت مستقل، از جمله لیمونت، خانیتو و هوشا پلی، را روی زیرساخت مشترک اداره میکند و با تأمینکنندگان به شکل ارسال مستقیم همکاری میکند. در جدول تقسیم مسئولیتهای این همکاری، «کالا و اطلاعات آن» معمولاً با تأمینکننده است و نمایش در فروشگاهها با دپتا؛ یعنی هر چه شناسنامه محصول کاملتر و دقیقتر باشد، معرفی کالا در فروشگاهها سادهتر و کمخطاتر است.
در فرم بررسی تناسب همکاری، بخش محتوای محصول میپرسد کدام محتوا را دارید: تصویر محصول، ویدئو، مشخصات فنی، جدول اندازه، توضیحات آماده یا «هنوز ندارم». سؤال بعدی این است که آیا اجازهی استفاده از این محتوا در فروشگاهها را میدهید، و فرم صریحاً میگوید بدون اجازهی شما محتوا استفاده نمیشود. اگر شناسنامه محصول هنوز کامل نیست، همین وضعیت را در فرم بنویسید؛ کامل نبودن محتوا مانع ثبت درخواست نیست. ثبت درخواست هم به معنای تضمین فروش یا شروع قطعی همکاری نیست و جزئیات هر همکاری پس از بررسی و گفتوگو مشخص میشود.
پرسشهای متداول درباره شناسنامه محصول
شناسنامه محصول چیست؟
شناسنامه محصول مجموعهی اطلاعات توصیفی یک کالا در قالبی ثابت است؛ مثل کد، نام، جنس، رنگ، سایز، ابعاد، وزن، توضیحات و عکسها. فروشگاه اینترنتی با همین اطلاعات صفحهی محصول را میسازد و سفارش، قیمت و موجودی را به کالای درست وصل میکند.
شناسنامه محصول همان شناسه کالا است؟
نه. شناسه کالا شناسهی رسمیای است که طبق مقررات در سامانهی مربوط ثبت میشود و برای برخی گروههای کالایی الزام دارد. فایل شناسنامهای که برای فروشگاهها آماده میکنید اطلاعات معرفی و فروش کالاست؛ اگر کالا شناسه کالا یا بارکد دارد، آن را در ستون جدا ثبت کنید.
کد SKU را خودم بسازم یا باید جایی ثبت شود؟
SKU کد داخلی است و خودتان آن را میسازید؛ لازم نیست جایی ثبت شود. مهم این است که برای هر قلم یکتا باشد، بعد از استفاده عوض نشود و با الگوی ثابتی ساخته شود.
برای هر رنگ و سایز شناسنامه جدا لازم است؟
اطلاعات مشترک یک بار برای کالای مادر نوشته میشود، ولی هر ترکیب رنگ و سایز یک ردیف جدا با کد SKU و موجودی مخصوص خودش لازم دارد. اینطور هم تکرار کم میشود و هم سفارشها اشتباه نمیشوند.
میتوانم عکس محصول را از سایت دیگری بردارم؟
بهتر است نه. حتی اگر کالا همان باشد، عکس متعلق به کسی است که آن را گرفته یا منتشر کرده است. از عکسهایی استفاده کنید که خودتان گرفتهاید یا اجازهی استفادهشان را دارید.
جمعبندی
شناسنامه محصول کاری است که یک بار با دقت انجام میشود و بعد در هر سفارش، هر فروشگاه تازه و هر کالای جدید به کار میآید. نام گویا، کد SKU یکتا، تنوعهای جدا، مشخصات اندازهگیریشده، جدول سایز دقیق و عکسهایی که کالا را همانطور که هست نشان میدهند، پایهی فروشی است که با انتظار مشتری جور درمیآید. با یک فایل ساده شروع کنید، ستونها را ثابت نگه دارید و هر تغییر را با تاریخ ثبت کنید.
اگر میخواهید محصولتان در فروشگاههای دپتا با ارسال مستقیم عرضه شود، درخواست بررسی تناسب همکاری را ثبت کنید و وضعیت فعلی اطلاعات و محتوای محصولتان را همانطور که هست بنویسید.
منابع
- Product data specification، Google Merchant Center Help
- Global Trade Item Number (GTIN)، GS1
- Managing Products، WooCommerce Documentation
- آییننامه اجرایی شناسههای کالا و رهگیری کالا موضوع ماده (۱۳) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، متن منتشرشده در سامانهی صلح
[…] مقالهی شناسنامه محصول جدول سایز یکی از اجزای اطلاعات لباس بود و فقط در چند خط […]